در ایران هیچ‌گاه دفتر محاسبات مالیاتی وجود نداشت

به گزارش گروه آنلاین روزنامه قلم‌افرا-فاطمه نصیری؛ ویلیام مورگان شوستر، حقوق‌دان و کارشناس مالی آمریکایی، در اردیبهشت سال ۱۲۹۰ به دعوت مجلس شورای ملی، تحت عنوان «خزانه‌دار کل»  به ایران آمد. هدف اصلی او سامان‌دهی به اوضاع آشفته‌ی مالیه، وصول درآمدها و اصلاح ساختار خزانه‌داری کشور بود. شوستر در خاطرات خود که در کتابی به عنوان «اختناق ایران» به چاپ رسیده است، درباره نابسامانی اوضاع وصول مالیات و خزانه کشور می‌نویسد:« امروزه طریقه وصول مالیات در ایران همان سبک و رویه ازمنه سالفه انجیل* می‌باشد. اصل ماخذ و بنیاد مالیات اراضی مزروعی عشر* حاصل آن می‌باشد. در برابر مالیات نقدی نیست، بلکه قسمت عمده آن جنسی است، یعنی دولت در عوض عشر مالیاتی خود از رعایا و ملاکین، اجناس را از قبیل گندم و جو و کاه و پنبه و برنج و سایر محصولات زراعی قبول می‌کند. از این طریقه مندرسه اشکال بزرگی در ضبط محاسبات مالیات بلوکات و قصبات* و دهات تولید گردیده و دولت بکلی از ماخذ کل صحیح مالیات هر محل، که در عرض سال چه باید وصول شود؟ بی‌اطلاع صرف می‌شود. علاوه بر این وقتی‎که دولت مالیات جنسی محلی را به‌توسط صدها پیشکاران مالیه و محصلین دیوانی وصول نمود، رسم است که باید خود دولت وسائل حمل و نقل آن اجناس را به انبارهای مراکز مخصوصه فراهم بیاورد و بعد از آنکه آن اجناس را ذخیره نمود تبدیل به نقد کرده (یعنی می‌فروشد) و یا به‌مصرف مخارج جنسی دولتی می‌رساند.

در ایران هیچ‌گاه دفتر محاسبات مالیاتی وجود نداشت که بشود اطلاع کامل ولو غیرصحیح هم باشد از ماخذ کل عایدات داخلی حاصل نموده و دولت بتواند بر آن اعتماد نماید.» 

*ازمنه سالفه انجیل: دوران‌های قدیم

*عشر: یک‌دهم محصول

*قصبات: شهرهای کوچک